“Elektrikleşmenin Stratejik Anahtarları: Kritik Mineraller ve Kritik Altyapı” temasıyla düzenlenen konferans, enerji sektöründe yaşanan dönüşümün yalnızca teknolojik gelişmelerden ibaret olmadığını; ekonomik bağımsızlık, ulusal güvenlik, çevresel sürdürülebilirlik ve kurumsal dayanıklılıkla doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koydu.
Kamu kurumlarının üst düzey temsilcilerini, akademisyenleri, sektör yöneticilerini ve araştırmacıları buluşturan organizasyonda, geleceğin enerji politikalarının nasıl şekilleneceğine ilişkin çok boyutlu değerlendirmeler yapıldı.
Alisa Çiçek Akyol’dan Enerji Sektörüne Stratejik Yaklaşım
Konferansın akademik çalışmalarından biri, risk analizi alanındaki çalışmalarıyla tanınan Alisa Çiçek Akyol’un kendi geliştirdiği AKYOL-ESRYM Framework isimli stratejik risk yönetişimi modeli oldu.
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Denetim ve Risk Yönetimi Ana Bilim Dalında yüksek lisans eğitimini tamamlayan Akyol, enerji sektörünün karşı karşıya kaldığı karmaşık tehditleri birbirinden bağımsız sorunlar olarak değerlendirmek yerine, aralarındaki ilişkileri dikkate alan bir yaklaşım geliştirdi.
“Enerji Sektöründe Stratejik Risk Yönetişimi” başlıklı çalışmasıyla konferansa katılan Akyol'un modelinde, kritik mineral tedarikinden siber güvenliğe, iklim değişikliğinden enerji altyapısının dayanıklılığına kadar uzanan risk alanlarının ortak bir yönetim anlayışı içerisinde değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Bu yaklaşımın temelinde, enerji sektöründe yaşanabilecek büyük ölçekli krizlerin çoğu zaman tek bir nedenden kaynaklanmadığı düşüncesi bulunuyor. Bir tedarik zinciri kesintisinin üretim maliyetlerini artırması, iklim kaynaklı bir afetin elektrik altyapısını etkilemesi veya dijital sistemlerde ortaya çıkabilecek bir güvenlik açığının enerji arzını tehdit etmesi, birbirine bağlı risklerin önemini gözler önüne seriyor.
Akyol'un geliştirdiği çerçeve, kurumların bu ilişkileri önceden değerlendirebilmesini, olası tehditleri önceliklendirmesini ve stratejik kararlarını daha kapsamlı risk analizlerine dayandırmasını hedefliyor.
Beş Bileşenli Kavramsal Model
AKYOL-ESRYM Framework, stratejik risklerin tanımlanması, değerlendirilmesi, haritalandırılması ve kurumsal karar mekanizmalarına aktarılması amacıyla oluşturulan birbirini tamamlayıcı kavramsal araçlardan oluşuyor.
Bu kapsamda geliştirilen ASERYT Piramidi, stratejik risklerin farklı katmanlarda ele alınmasını sağlayacak bir değerlendirme yapısı önerirken TESRA – Türkiye Enerji Stratejik Risk Atlası, enerji sektöründeki tehditlerin coğrafi ve tematik özelliklerine göre haritalandırılmasını amaçlıyor.
AKMRM – AKYOL Kritik Mineral Risk Modeli, enerji dönüşümünde giderek daha belirleyici hâle gelen kritik minerallerin tedarik süreçlerindeki bağımlılıkları ve kırılganlıkları incelemeye odaklanıyor.
AEMM-ESRYM Olgunluk Modeli, kurumların stratejik risk yönetişimi kapasitelerini değerlendirmeyi hedeflerken ASRYE – AKYOL-ESRYM Stratejik Risk Yönetişimi Endeksi, risk yönetimi performansının belirli göstergeler üzerinden ölçülebilmesine yönelik bir yapı sunuyor.
Birbirini tamamlaması öngörülen bu araçlar, enerji sektöründe risk yönetiminin yalnızca kriz ortaya çıktıktan sonra devreye giren bir faaliyet olmaktan çıkarılarak erken uyarı, önleyici planlama ve kurumsal dayanıklılık ekseninde geliştirilmesini amaçlıyor.
Enerji Güvenliğinde Yeni Soru: Riskleri Ne Kadar Erken Görebiliyoruz?
Enerji politikaları uzun yıllar boyunca ağırlıklı olarak üretim, tüketim, maliyet ve yatırım kapasitesi üzerinden değerlendirilirken, son dönemde küresel gelişmeler enerji güvenliğinin çok daha geniş bir bakış açısıyla ele alınmasını zorunlu hâle getirdi.
Kritik minerallere yönelik uluslararası rekabet, teknolojik bağımlılıklar, aşırı hava olayları ve dijital altyapılara yönelik tehditler, enerji sistemlerinin yalnızca güçlü değil, aynı zamanda değişen koşullara uyum sağlayabilecek ölçüde dayanıklı olmasını gerektiriyor.
Akyol'un çalışmasını farklılaştırmayı hedeflediği nokta, teknik risk analizlerini kurumsal yönetişim, stratejik öngörü, çevresel sorumluluk ve etik karar alma süreçleriyle bir arada değerlendirmesi.
Modelde önerilen yaklaşım, enerji yatırımlarında uzun vadeli senaryoların dikkate alınması, kritik mineral tedarikinin çeşitlendirilmesi, siber güvenlik ve iklim risklerinin birlikte analiz edilmesi, kurumlar arası bilgi paylaşımının geliştirilmesi gibi politika alanlarına odaklanıyor.
Böylece risklerin yalnızca tespit edilmesi değil, elde edilen bulguların karar süreçlerine anlamlı biçimde aktarılması da hedefleniyor.
Ankara'da Enerjinin Geleceği Masaya Yatırıldı
“Türkiye'nin Gücüne Güç Kat” mottosuyla gerçekleştirilen konferansın açılışında TESAB Yönetim Kurulu Başkanı ve Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) Genel Müdürü Zafer Benli, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Yasin Söyler ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Nevzat Şatıroğlu yer aldı.
Açılış değerlendirmelerinde enerji dönüşümünün ekonomik rekabet gücü, arz güvenliği ve stratejik bağımsızlık açısından taşıdığı önem öne çıktı.
Bakan Yardımcısı Nevzat Şatıroğlu, Türkiye'nin artan elektrik ihtiyacını karşılamak, yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonunu kolaylaştırmak ve şebeke güvenliğini güçlendirmek amacıyla 2035 yılına kadar elektrik iletim ve dağıtım altyapısına yaklaşık 80 milyar dolarlık yatırım öngörüldüğünü açıkladı.
Enerji sektörünün geleceğini şekillendirecek yatırımların gündeme geldiği konferansta, söz konusu yatırımların uzun vadeli riskler karşısında nasıl korunacağı ve sürdürülebilirliğinin nasıl sağlanacağı da önem kazandı.
Bilim Kurulu Başkanlığını ASBÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Levent Aydın'ın yürüttüğü konferansta, enerji ekonomisi ve politikaları disiplinler arası bir yaklaşımla değerlendirildi.
Akademik Çalışmadan Uygulanabilir Bir Yönetişim Modeline
Alisa Çiçek Akyol'un geliştirdiği AKYOL-ESRYM Framework, mevcut aşamada bilimsel geliştirme ve doğrulama süreçlerine açık kavramsal bir model önerisi niteliği taşıyor.
Modelin uygulamadaki etkinliğinin belirlenmesi için uzman görüşleriyle desteklenmesi, pilot çalışmalarla sınanması, gerçek sektör verileri üzerinden analiz edilmesi ve ampirik yöntemlerle doğrulanması gerekiyor.
Bu süreçlerin tamamlanması, önerilen yaklaşımın enerji sektörünün farklı kurumlarında ne ölçüde kullanılabileceğinin anlaşılması bakımından belirleyici olacak.
Çalışma, kamu kurumları, özel sektör kuruluşları ve akademik çevreler arasında geliştirilecek iş birlikleriyle enerji sektörünün stratejik risk yönetişimi alanındaki bilimsel birikimine katkı sunmayı amaçlıyor.
Enerjinin Geleceğini Yalnızca Teknoloji Değil, Öngörü de Belirleyecek
Ankara'da iki gün süren II. Enerji Stratejileri Konferansı, enerji dönüşümünün yalnızca yeni santraller kurulması, teknolojik kapasitenin artırılması veya üretim kaynaklarının çeşitlendirilmesinden ibaret olmadığını bir kez daha gündeme taşıdı.
Alisa Çiçek Akyol'un geliştirdiği AKYOL-ESRYM Framework ise bu tartışmaya stratejik risk yönetişimi açısından katkı sunmayı amaçlayan bir çalışma olarak öne çıktı.
Modelin gelecekteki bilimsel ve uygulamalı çalışmalarla nasıl gelişeceği henüz araştırma konusu olmakla birlikte, ortaya koyduğu temel yaklaşım enerji sektörünün en önemli yönetim meselelerinden birine odaklanıyor: Belirsizlikleri yalnızca yönetmek değil, birbirleriyle ilişkilerini anlayarak geleceğe daha hazırlıklı olmak.
Enerji sektörünün geleceğinde belirleyici olan yalnızca ne kadar enerji üretildiği değil; bu enerjiyi mümkün kılan sistemlerin, kurumların ve tedarik ağlarının beklenmedik riskler karşısında ne kadar güçlü kalabildiği olacak.
Yorum Yazın